Orhan Çakıl

Orhan Çakıl Ltd. Şti.

Solventler, normal oda sıcaklığında bile kolayca gaz haline dönüşebilen, çok çabuk buharlaşarak havaya yayılan, uçucu özelliğe sahip, tehlikeli ve yanıcı sıvılardır.

Solventler, Basım Endüstrisinin Her Biriminde Kullanılıyor

Baskı üretim cinsine göre kullanılan tüm boyaların içinde değişik oranlarda mevcuttur.

-Flekso baskı, gravür baskı ve serigrafi baskıda, viskosite değerlerini değiştirmek ve boya inceltici olarak

-Boya ve nemlendirme merdanelerinin temizlik ürünlerinde

-Kalıp temizlik ürünlerinde

-Kurumuş boyaların sökülmesinde

-Merdane ve blanketlerin bakımında

-Ofset baskıda hazne suyu karışımlarında katkı maddesi olarak

-Birçok yapıştırıcı ve tutkallarda

-Ofset baskı kalıplarının banyolarında

-Baskı öncesi hazırlık birimlerinde cam yüzeyleri temizliğinde

Solventlerin Tehlikeleri Nelerdir?

Boya sökücüleri ve blanket bakım ürünleri en tehlikeli toxic (zehirli) solventlerdir. Hemen hemen bütün solvent çeşitleri insan sağlığını tehdit etmektedir. Meydana gelebilecek rahatsızlıkların ciddiyeti, kişilerin solventlere ne kadar süreyle ve ne miktarda maruz kaldıklarına, solventlerin vücut içine hangi yolla girmiş olduğuna ve insanın kendi vücut yapısının direncine bağlıdır.

Solventler çok çabuk gaz haline gelerek (buharlaşarak) havaya karıştıkları için, solunum yoluyla çalışanların akciğerlerine doğrudan ulaşmaktadır. Akciğer zarından kolayca geçebilen gaz halindeki solventler kana karışarak tüm vücuda yayılmaktadır. Öte yandan, insan cildine temas eden sıvı halindeki solventler de, derinin gözeneklerinden geçerek doğrudan kana karışabilmekte ve tüm vücuda yayılabilmektedir.

Solventlerin çeşidine göre, bazıları kana karışmasa bile, cilt üzerinde önemli tahrişlere ve hastalıklara yol açmaktadır. Bu sebeple çalışanların kesinlikle çıplak elle solventleri kullanmamaları gerekir.

Deri, akciğer ve gözlere verdiği zararların yanısıra, solventlerin insan beyninde yaptığı hasar çok daha büyük ve çok daha tehlikelidir. Uzun süre solventlere maruz kalan insanlarda uyku düzensizlikleri, hafıza kayıpları, ruhsal ve kişisel davranış bozuklukları ile bitkinlik ve aşırı yorgunluklar ortaya çıkmaktadır.

Daha uzun sürede solventlere maruz kalan insanların diğer organlarında da önemli hasarlar ortaya çıkmaktadır. Karaciğer yetmezliği ve böbrek yetmezliği ile bu ortamlarda çalışan hamile kadınların bebeklerinde de önemli hastalıklar meydana gelmektedir.

Uluslararası Sağlık Yönetmelikleri

Basım sektöründe en çok görülen bu sağlık problemlerinin sebebi, bilhassa baskı makinelerinde temizlik malzemeleri olarak kullandığımız düşük parlama noktasına sahip organik solventlerdir. Flash Point - Parlama Noktası 21⁰C’nin altındaki solventler yangın tehlikesi için de büyük risk taşımaktadır. Öte yandan bu solventlerin kullanımı çevre sağlığını da önemli ölçüde tehdit etmektedir.

COSHH (Control of Substances Hazardous to Health) yönetmeliklerine göre, basım endüstrisinde insan sağlığını tehdit edici ve risk unsuru taşıyan tüm kimyasalların tarifleri yapılmıştır. Bu kurallara göre, çalışanların sağlığını tehdit eden tüm kimyasalların basım endüstrisi üretim birimlerinde kullanılması yasaklanmıştır.

Solvent Kategorisi A1 = Sağlık riski çok fazla, buharlaşma ve yanıcılık oranı çok yüksek tehlikeli ürünler. 21⁰C’den daha düşük Parlama Noktasına sahip blanket ve merdane temizleyici solventler kesinlikle kullanılmamalıdır.

Solvent Kategorisi A2 = Buharlaşma oranı ve sağlık riski orta derecede, ancak yanıcı özelliğe sahip tehlike arz eden ürünler. 21⁰C ile 55⁰C arasında Parlama Noktasına sahip solventler, sadece eski baskı makinelerinde ve alternatif temizleyici ürün bulunamaması durumunda kullanılabilir.

Solvent Kategorisi A3 = Buharlaşma oranı ve sağlık riski çok düşük ürünler. 11 Ekim 2000 tarihinden sonraki tüm yeni baskı makinelerinde, temizlik malzemesi olarak kullanılacak solventlerin Parlama Noktası 55⁰C’den yüksek olmalıdır.

Ayrıca;

1.     Halogenated hydrocarbon, terpene, n-hexane, ve amine ile amide türevlerini içeren blanket ve merdane temizleyicileri kesinlikle kullanılmamalıdır.

2.     Benzene karışımlı solventlerin kullanımı % 0.1’den daha az olmalıdır.

3.     Toluene ve Xylene karışımlı solventlerin kullanımı % 10’dan daha az olmalıdır.

4.     Aromatik (C9) karışımlı solventlerin kullanımı % 0.1’den daha az olmalıdır.

5.     Nemlendirme suyu katkısı Isopropyl Alkol (IPA) veya düşük parlama noktasına sahip diğer organik ürünlerin oranları % 5’in altına düşürülmelidir.

6.     Kurumuş boya sökücüleri ile blanket solventlerinin mutlak kullanımı gerektiği durumlarda, öncelikle özel emniyet tedbirleri alınmalı, personele bu konuda mutlaka gerekli eğitim verilmelidir.

7.     Parlama Noktası düşük olan solventlerin yerine, daha yüksek değerlere sahip veya bitki özlü yağlarla üretilmiş ürünlerin kullanımına ivedilikle geçilmelidir.

Temizlik ve Bakım İçin PRISCO Kimyasalları

30 yıldır matbaacılar için “Çevre Dostu” kimyasallar üreten ve “Yeşil Basım” konusunda sektörün liderliğini yapan PRISCO, dünyada ilk defa temizlik ve bakım ürünlerinden Uçucu Organik Bileşikler’i (VOC) tümüyle çıkartarak veya insan sağlığına ve çevreye zarar vermeyecek derecede azaltarak matbaalar için FOGRA, GATF, BVD, BGDP onaylı “Yeşil Çözüm” ürünleri geliştirmiştir.

PRISCO tarafından dünyada ilk üretilen Yeşil Basım matbaa kimyasalları:

-Matbaalardan “Kırmızı Asit”in kaldırılması

-İlk “Metilen Klorid”siz Dozaj Merdane temizleyicisi

-İlk düşük değerli azaltılmış VOC Hazne Suyu

-İlk VOC’suz – “0” VOC Hazne Suyu

-İlk düşük değerli azaltılmış VOC blanket ve merdane temizleyici

-İlk düşük değerli azaltılmış VOC dispersiyon lak

-İlk VOC’suz – “0” VOC dispersiyon lak

-İlk düşük değerli azaltılmış VOC UV lak

-İlk VOC’suz – “0” VOC UV lak

-İlk düşük değerli azaltılmış VOC yıkama bez kılıfı

Prisco’nun ürettiği binden fazla çevre dostu matbaa kimyasalları arasında Tabaka Ofset, Web Ofset, DI ve Flekso baskı makineleri için temizlik solventleri; Nemlendirme sistemleri temizlik ürünleri; Blanket ve merdane yıkama kimyasalları; Blanket ve merdane bakım ürünleri; Metal, Hybrid, UV, EB, DI, CtP kalıp temizlik ve bakım ürünleri; Bakteri, mantar ve köpük önleyici ürünler; Kurutma tozları(Pudra); Su sertleştiriciler de bulunmaktadır.